WSTĘP

Filozofia składa sie z :

ONTOLOGIA (teoria bytu)

GNOZELOGIA (teoria wiedzy)

ETYKA (refleksja moralności)

 

TALES Z MILET

Był to filozof który rozpatrywał problem jakim jest "spór o arche" (z czego zbudowany jest świat z jakiego materiału i jaka jest jego natura). Tales uważał że wszystko żywe co istnieje jest zbudowane z wody. Hylozorum - wszystko co ma wodę jest żywe.

UCZNIOWIE TALESA

Anaksymander

Aneksymanem (uważał iż wszystko jest z powietrza).

Empedokres (uważał że istnieją cztery stany skupienia: powietrze , ogień, ziemia, woda).

PARMENIDES z Elei

Parmenides próbował dowiedziec czym się byt charakteryzuje. Uważał że byt musi byc odwieczny (czyli musi istnie od zawsze do nieskończoności), nie zmienny, nie podzielny i nieruchomy oraz jedyny.

ZENON z Elei

Zenon zajmował się paradoksami, jego trzy najsłynniejsze paradoksy:

1. Achilles nigdy nie dogoni żółwia

Paradoks ten polega na tym iż aby Achilles mógł wyprzedzic żółwia musi go najpierw dogonic, czyli musi dobiec do miejsca z którego wyruszył żółw. A to jest nie możliwe ponieważ żółw mimo powolnej prędkości zawsze pokona jakiś odcinek (np. 1mm) w pewnym okresie czasu. Ten odcinek oczywiście będzie się zmniejszał ale nigdy nie jest równy zeru, ponieważ ile jest liczb rzeczywistych pomiędzy 0 a 1.

2. Tykotomia

Paradoks jest podobny do poprzedniego, ale można łatwiej go zrozumiec. według tego paradoksu nie możliwe jest przebycie jakiejkolwiek drogi np. nie możliwe jest dojechac z Olsztyna do Ostródy pociągiem. Stacje pomiedzy Ostróda a Olsztynem to: Naterki, Unieszewo, Biesal, Stare Jabłonki, Lubajny. Jeżeli cała droga to Olsztyn-Ostróda to polowa  jest w Biesalu, Jezeli pociąg dojedzie do Biesalu to pokona pewien odcinek drogi (dokładnie połowę). Z kolei polowa drogi z Biesalu do Ostródy jest w Lubajnach to juz drugi odcinek. Za każdym razem jest coraz mniejszy  ponieważ dzielimy go na połowę. Dzielic drogę można tak w nieskończonośc i ilośc odcinków również bedzie nieskończona. Teraz nasuwa się pytanie: w jakim czasie można pokonac nieskończoną ilośc odcinków?  

3. Strzała

Paradoks ten zakłada iż ruch jest złudzeniem. np. strzała wystrzelona może spoczywac względem tarczy, ponieważ nie wiadomo z jakigo punktu patrzymy na ta strzałę. np. Jeżeli byśmy co sekundę zrobili zdjęcie Byłoby widoczne : 1s.  -  |   O, 2s. -|  O, 3s. |- O; niech kreska pozioma będzie strzałą , a pionowa drzewem w tle , literka O to tarcza.  jak widac z tego punktu widzenia nie wiadomo czy to drzewo się porusza z tarczą do strzały czy też odwrotnie.

Zenon uważał również że przestrzeni nie da się podzielic. Przestrzeń jest wypełniona powietrzem, metalem i drewnem.

HERAKLIT  Z  EFEZU

Heraklit był uważany jako "płaczliwy filozof" jego doktryną było "banda rei" czyli życie płynie. Uznawał Wariabilizm (prawo powszechnej zmienności) wszystko się zmienia i "nie da się wejśc dwa razy do tej samej rzeki". Oznacza to że woda do której weszliśmy za 1 razem bedzie już inna kiedy wejdziemy do niej ponownie ponieważ nurt rzeki wpompuje nową wodę (tak można to tłumaczyc dosłownie). Odniesienie do życia jest takie że nigdy nie robimy tego samego, to co zrobiliśmy było unikatowe i nie da się tego powtórzyc ponownie (można jedynie zrobic coś podobnego).

DEMOKRYT Z ABDERY

Jest to dośc ciekawy filozof on właśnie wymyślił nazwę "a tom" (nie podzielny). Uważał iż wszystko składa się właśnie z takich atomów. Te niepodzielne porcje miały kształt ostrych kantów dzięki czemu mogły się zazębiac i tworzyły rózne kształty.

PITAGORAS Z SAMUS 572-497

Pitagoras to jeden z najbardziej znanych filozofów, założył on własna szkołę. Jak wiadomo jest on nam znany z tego iż opracował słynny wzór a^2+b^2=c^2 jednak tak naprawdę ten wzór został opracowany przez jego uczniów późniejszym czasie. Pitagoras wierzył w wędrówkę dusz (reinkarnację), uważał również że świat jest harmonicznie zbudowany w kosmosie. Nieustannie gra tam muzyka tylko my nie jesteśmy jej w stanie usłyszec (muzyka sfer). Owa melodia była ściśle powiązana z matematyką. Pitagoras uważał że idealna liczbą jest liczba 10 ponieważ 1+2+3+4=10, oprócz tego 1-oznaczala jeden punkt 2-dwa punkty połączone ze sobą (odcinek) 3.trzy punkty połączone ze sobą (trójkąt) 4.cztery punkty tworzące przestrzeń trzywymiarową.

SOKRATES Z ATEN  469-399 

Sokrates jest filozofem który w odróżnieniu od poprzedników (filozofia presokratejska zajmowała się wyłącznie fizyka , z czego zbudowany jest świat "spór o arche") uznał iż człowiek jest najważniejszy. O Sokratesie wiemy miedzy innymi od Platona, Ksenofona, Arystotelesa. Żył z tego iż nauczał innych oraz miał pewien niewielki udział polityczny w Atenach. Stracił swe życie przez politykę, zarzut jaki mu postawiono był taki że demoralizuje młodzież i nie uznaje bogów. 

Kierował się maksymą "poznaj samego siebie", według niego wiedza=cnota (intelektualizm etyczny). Uważał również że zło które człowiek czyni wypływa z jego niewiedzy. Można to wytłumaczy na przykładzie A. Hitlera, który według przekonań Sokratesa mógł źle rozpoznac dobro. Jednak bardzo łatwo złamać tą teorię. Robią to ludzie palący papierosy, którzy przecież wiedzą ze sobie szkodzą a mimo to sami dobrowolnie sięgnęli po nałóg i wciąż palą. Sokrates uważał również że "wiem że nic nie wiem", Nie wie nic, oprócz tego, co zostało dowiedzione, oprócz relatywnych faktów.

       

Sokrates często lubił Przeprowadza różnego rodzaju ankiety, miał na to metodę która nazwano "metodą sokratejską".

Metoda Sokratejska:

Metoda ta posiadała 3 cechy oraz dzieliła się na dwie części : a) krytykująca b) pozytywna

Cechy:

1) Zadawanie pytań

2) Deklarowanie niewiedzy

3) Poszukiwanie definicji

Sokrates uważał iż człowieka można nauczy cnoty, każdy posiada cnotę w sobie.

SZKOŁY POSOKRATEJSKIE

1) CYNICY

Przedstawicielem był Antystenes, założyciel szkoły uważał żenajważniejszą rzeczą w życiu jest szczęście, które daje cnota. Uważał również że poznanie ludzkie sprowadza się do zmysłowych spostrzeżeń.

 Diogenes z synopy był kolejnym filozofem należącej do Cyników. Diogenes uważał że najważniejsze to wyzbyć się wszelkich potrzeb, miał w pogardzie to co ludzie myślą. Jako przedstawiciel Cyników nie uznawał niewolnictwa oraz co ciekawe był za równouprawnieniem kobiet.

2) CYNENAICY

Przedstawicielem tej szkoły był Arystyp z Cyreny według niego najważniejsze jest uzyskiwanie szczęścia (cielesnego). Uważał że nie ważne jaka jest Hedone (przyjemność), tylko ważne jest aby była intensywna. Intensywność przyjemności była najważniejsza.

Hegezjasz zaś uważał że coraz trudniej nas zaspokoić, nie da się osiągnąć omijając cierpienia. Niestety według jego światopoglądu aby wyzbyć się cierpienia należy popełnić samobójstwo.     

PLATON 428-348

Platon był sportowcem, jak miał 18 lat spotkał Sokratesa. W późniejszych latach założył szkołę "Akademia" Platon opracował teorie opierającą się na "idealizmie obiektywnym". 

Idealizm Obiektywny:

Jest to teoria którą najlepiej wytłumaczyć na przykładzie: W jaskini siedzą więźniowie przykuci do swoich miejsc od małego. Wszyscy skierowani są głową do ściany i nie mogą sie odwracac. Z kolei na ścianie ukazują się cienie ludzi, zwierząt które przechodzą obok jaskini. Więźniowie wierzą w to iż te cienie które widzą są rzeczywistością. Jeżeli jeden z więźni w jakiś sposób by się uwolnił, zobaczył wszystko a potem wrocił i opowiedział o tym co widział innym to by mu na pewno nikt w to nie uwierzył. 

Platon uważał że świat który widzimy jest światem cieni . Rzadko kto zagląda do prawdziwego świata. Według niego prawdziwy świat to taki który da się zobaczy wyłącznie rozumem (intelektem). Przykładem takiego świata może byc "świat liczb".

Platońska teoria (idee) to : Dobro, Piękno, Prawda.

Człowiek dla platona to dusza (tylko dusza). Ciało jest wiezieniem duszy. 
Metafora zaprzęgu:
dusza ludzka składa się tak naprawdę z trzech różnych dusz:
-rozumna (głowa)
-impulsywna (piersi) 
-pożądliwa (brzuch)
Dusza nieustannie krąży i próbuje się najeść (dobrem, pięknem, prawda), a kiedy się już naje jest zmęczona i spada. Platon wierzył w reinkarnacje, dusza ta mogła wiec spaść na człowieka, zwierzę lub na inne organizmy żywe. 

Idealne społeczeństwo:
Platon opracował również model "społeczeństwa doskonałego", według niego owe społeczeństwo dzieliło się na trzy grupy spoeczne:
-Rzemieślnicy (kupcy, rolnicy,itp)
-Strażnicy (wojsko, policja)
-Mędrcy (filozofowie)
Pierwsza grupa rzemieślników miała zajmować sie tylko i wyłączie pracą, zadaniem strażkików była ochrona spoeczeństwa oraz branie udział w wojnach. Mędrcy zaś zajmowali sie rządzeniem. 
Rzemieślnicy byli najniższą grupą, na drugim miejscu byli straznicy, a na pierwszym mędrcy. Jeżeli dziecko urodzone w grupie rzemieślników posiadało talent to wówczas przenoszono je do strażników, jezeli zaś dziecko urodzone u strażkików nie dawalo sobie rady to wówczas zostało przeniesione do rzemieślników. Tylko nie liczni mogli zostać mędrcami, byli to doświadczeni strażnicy, którzy wcześniej odznaczali sie odwagą, bohaterstwem i mądrościa.
wegłóg platona dusza rozumna dominowała u mędrców, dusza impulsywna u strażników, dusza pażądliwa u rzemieślników. 

Teoria cnoty:
Rzemieślnicy -> cnota umierkowania
Strażnicy -> cnota męstwa
Mędrcy -> cnota mądrości


Platon określił pięć stopni poznania:
1.nazwaa
2.określenie (definicja)
3.obraz (obraz w duszy)
4.Nauka
5.Poznanie bezpośrednie (prawzory)

ARYSTOTELES

Uczeń Platona, jego ojciec był lekarzem, zakłada "lykejon" (liceum) gdzie naucza przedmiotów: historii, geografii, fizyki oraz przyrody.
Arystoteles krytykuje Platona, uważa że wszystko co istnie składa się z dwóch czynników (formy i materii).
-forma (kształt, kolor, itp.)
-materia (atomy)
Nie ma materii bez formy i odwrotnie. Człowiek również składa się z tych czynników:
-dusza (forma)
-ciało (materia)
Arystoteles uważał że tym dwóm czynnikom towarzyszą jeszcze przyczyna i cel. tak wiec mamy 4 czynniki:
1. forma
2. materia
3. przyczyna (np. potrzeba siedzenia w wyniku czego powstaje krzesło)
4. cel (np. cel drzewa - trwanie, rozmnażanie się. Celem człowieka jest eudonomia (szczęście)).

Arystoteles uważał iż są dwa rodzaje poszukiwania szczęścia:
1. spełnienie zewnętrznych warunków (np. dobra praca, dużo pieniędzy, ładna żona itp.
2. szczęście zależy od wewnętrznego zaspokojenia (samopoczucia)
Jeżeli są spełnione te dwa warunki to człowiek jest szczęśliwy.
przykład:
-dobra + przyjemność płynąca z użytkowania dóbr
-działalność obywatelska + przyjemność z tego płynąca
-Przyjaciele + przyjemność z tym związana
-Cnota

 Wedłóg Arystotelesa cnota (oznaczona jest alipsą na wykresie) była wyważona i znajdowała sie pomiędzy niedostatkiem a nadmiarem pewniej cechy, najłątwiej pokazać to na wykresie:



Arystoteles uważał iż istnieją dwa rodzaje cnót:
1. Cnota intelektualne (mądrość, zdolność rozumienia, rozsądek)
2. cnoty etyczne (męstwo, hojność)

EPIKUR Z SAMES

 

Epikur uważał że szczęście jest uwarunkowane od nas. Człowiek jest nieszczęśliwy z powodu swojego wnętrza, istnieją cztery rodzaje lęków przez które jesteśmy niezadowoleni.
Cztery lęki unieszczęśliwiające:
-Bogowie
-niemożność osiągnięcia szczęścia
-cierpienie
-lęk przed śmiercią
Epikur znalazł "tetrapharmakos" czyli czwórcjan leczniczy na lęk.
Czwórcjan leczniczy:
a) Bogów nie należy się obawiać ponieważ nas nie stworzyli i nie interesują się nami.
b) nie możemy osiągnąć szczęścia ponieważ ustawiamy sobie za wysoka poprzeczkę, aby wyzbyć się tego lęku wystarczy ja obniżyć.
c) ból - cierpienie. Albo się przyzwyczaimy albo umrzemy. Ból można zastąpić przyjemnością.
d) śmierci też nie należy się obawiać ponieważ nas nie dotyczy dopóki żyjemy. 
Tak wiec jeżeli pozbędziemy się lęków to osiągniemy ostateczne szczęście.